Bilgi Bankası

Doz Sınırları

Türkiye'de yürürlükteki yıllık doz sınırları, alan sınıflandırması ve yıllık sınırın saatlik doz hızına karşılığı.

Bilgi Bankası

Yürürlükteki metinden alındı — internetteki kopyalara güvenmeyin.

Bu yönetmeliğin pek çok maddesi 2020 ve 2023'te mülga edildi; internette dolaşan kopyalar mülga maddeleri göstermediği için eski sınırları (örneğin görevliler için yıllık 50 mSv'i tek başına) doğru sanabilirsiniz. Buradaki değerler mevzuat.gov.tr'deki yürürlükteki birleştirilmiş metinden, değişiklik tarihleriyle birlikte alındı. Hukuki işlemde yine resmî metni esas alın.

Radyasyon görevlisi

Madde 10/a · RG-29/9/2004-25598

Etkin doz (tüm vücut)5 yıl ort. 20 mSv — tek yılda en çok 50 mSv
Göz merceği150 mSv/yıl
Cilt500 mSv/yıl
El ve ayak500 mSv/yıl

Toplum üyesi kişi

Madde 10/b · RG-29/9/2004-25598

Etkin doz (tüm vücut)1 mSv/yıl — özel durumda 5 mSv
Göz merceği15 mSv/yıl
Cilt50 mSv/yıl

16-18 yaş öğrenci ve stajyer

Madde 10/c

Etkin doz (tüm vücut)6 mSv/yıl
Göz merceği50 mSv/yıl
Deri150 mSv/yıl
El ve ayak150 mSv/yıl

Yıllık sınır kaç µSv/h eder?

Yönetmelik yıllık mSv veriyor, elinizdeki cihaz µSv/h okuyor. Çalışma saatinizi girin, karşılığını görün.

saat/yıl
Kim / hangi alanmSv/yılµSv/h
Radyasyon görevlisi2010
Toplum üyesi kişi10,5
16-18 yaş öğrenci ve stajyer63
Denetimli alan63
Gözetimli alan10,5

Bu ortalama bir değerdir: yıllık sınırın çalışma saatine bölünmesiyle bulunur ve sürekli aynı alanda çalışıldığını varsayar. Gerçek işte doz hızı değişkendir; bu sayı tasarım kriteri değil, büyüklük mertebesi fikri verir. Alan eşikleri yönetmeliğin kendi oranlarından (3/10 ve 1/20) türetildi.

Alan sınıflandırması

Madde 15

Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv'i geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı sayılır.

Denetimli alan≈ 6 mSv/yıl
Görevlilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10'undan fazla doza maruz kalabileceği alanGirişte ve alan içinde radyasyon uyarı levhaları zorunlu; kişisel dozimetre ve özel çalışma kuralları geçerli.
Gözetimli alan≈ 1 mSv/yıl
Yıllık doz sınırlarının 1/20'sinin aşılma olasılığı olan, 3/10'unun aşılması beklenmeyen alanKişisel doz ölçümü gerektirmez, çevresel radyasyonun izlenmesini gerektirir.

Özel durumlar için planlanan ışınlanmalar

Madde 11

Kurum izniyle; herhangi bir yılda 50 mSv'i, birbirini takip eden 10 yıl içinde ortalama yıllık 20 mSv'i ve toplamda 100 mSv'i geçemez. Yıllık etkin dozun beş katından fazla doz almış görevliler ile çocuk doğurma çağındaki görevliler bu ışınlanmalarda görevlendirilemez.

Hamile ve emziren çalışanlar

Madde 12 · RG-29/9/2004-25598

Hamileliği belirlenmiş çalışan yönetimi haberdar eder; bildirim çalışmaya engel değildir, gerekiyorsa koşullar yeniden düzenlenir. Doğacak çocuğun dozu mümkün olduğu kadar düşük tutulur ve TOPLUM için belirlenen doz sınırlarına uyulur. Emzirme dönemindeki çalışanlar radyoaktif bulaşma riski taşıyan işlerde çalıştırılmaz.

Hasta yakını ve ziyaretçi

Madde 30

Tıbbi tanı ve tedavi altındaki hastalara gönüllü olarak yardım etmek isteyen veya ziyarete gelen kişilerin alacağı etkin doz, tanı ve tedavi süresince 5 mSv'i aşamaz.

Doğal radyasyon

Madde 37

Doğal radyasyon kaynaklarından maruz kalınan ışınlanmalara doz sınırlaması uygulanmaz. Doz sınırlarına tıbbi ışınlamalar da dahil edilmez.

Genel yönetmelik göz merceği için görevlilerde 150 mSv/yıl diyor (2004 değişikliği). ICRP 2011'de bu sınırın ardışık beş yılın ortalaması 20 mSv'e indirilmesini önerdi ve Türkiye'de bazı sektör yönetmelikleri (örneğin radyasyon onkolojisi) 20 mSv kullanıyor. Kendi faaliyetinize uygulanan en kısıtlayıcı sınırı esas alın.

Madde 10'un ilk cümlesi yıllık doz sınırlarının Kurum tarafından belirlendiğini söyler; NDK düzenlemeleri ve sektöre özel yönetmelikler daha kısıtlayıcı sınır getirebilir.

Kaynak ve yürürlük

Doz sınırlarını veren Madde 10, 11, 12, 15 ve 20 yürürlüktedir. Sınırlar 29/9/2004 tarihli değişiklikle bugünkü halini aldı. Mülga maddeler bu sayfaya alınmadı.

24/3/2000-23999; doz sınırları RG-29/9/2004-25598 ile değişik

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği — yürürlükteki birleştirilmiş metin